Eenzame jongeren in tijden van corona: “Sociaal contact is een basale behoefte van de mens”

In de media wordt veel gepubliceerd over ouderen die eenzaam zijn door de coronacrisis. Toch zijn het niet alleen ouderen die hieronder lijden. De helft van de jongeren heeft problemen met social distancing. “In deze tijd heb je juist behoefte aan mensen die dicht bij je staan.”

“Het coronavirus kunnen wij niet stoppen, het eenzaamheidsvirus wel,” zei koning Willem-Alexander in zijn televisietoespraak. Het is terecht dat hij dit benoemde, want een kwart van de Nederlanders voelt zich door de social-distancing eenzamer dan vóór de uitbraak. De helft van de jongeren in de leeftijd van 18 tot 25 jaar voelt zich eenzamer tijdens de crisis. Volgens Anja Machielse, hoogleraar Humanisme en Sociale Weerbaarheid, is de eenzaamheid bij jongeren te verklaren door de verminderende sociale activiteiten die ze nu ondernemen vanwege alle maatregelen.   

“Eenzaamheid heeft alles te maken met het gemis van bepaalde fysieke, sociale contacten en het feit dat mensen elkaar niet kunnen opzoeken. Je bent in het dagelijkse leven constant onder elkaar.” Bovendien zijn sociale contacten vooral voor jongeren heel belangrijk voor het vormen van een eigen identiteit, vertelt Machielse: “In feite word je telkens beïnvloed door de contacten met anderen. Jongeren moeten belangrijke keuzes maken. Dan zijn andere mensen, met wie zij zichzelf kunnen vergelijken en kunnen praten, erg belangrijk.”

Bierproeverijen & cocktailworkshops

Elke werkdag om stipt half zes gaan de laptops dicht en worden studie en werk aan de kant geschoven. De 24-jarige Lieuwkje Dijkstra woont met drie andere huisgenoten in Amsterdam: “We proberen aan het einde van de dag om gezellig met elkaar te zijn en in het weekend organiseren we elke keer iets. Zo hebben we vorig weekend allerlei speciaalbiertjes gekocht en er een bierproeverij in onze woonkamer van gemaakt,” vertelt Lieuwkje over de telefoon.

Je kan nu niet naar het terras.  Je moet het echt met elkaar doen

Volgend weekend staat een cocktailworkshop van een van haar huisgenoten op de planning. “Doordat je niet ergens met z’n allen naar toe kan gaan, moet je de gezelligheid naar je eigen huis brengen. Je kan nu niet naar het terras.  Je moet het echt met elkaar doen.”

Fysieke afstand betekent geen emotionele afstand

Naast dat de studente veel met haar huisgenoten probeert te ondernemen, mist ze haar andere vrienden ook. Een digitale vrijmibo of gebruik van de populaire houseparty-app, lijkt daarvoor een goede oplossing. “Laatst was een vriendin jarig en hebben we digitaal met elkaar geborreld. Al is dat toch heel anders dan hoe het hoort. Het jammere ervan is dat de communicatie ook vaak slecht is: dan loopt iemand weer vast, of dan is diegene weer vaag in beeld.”

Volgens Machielse zijn sociale media een manier om letterlijk en figuurlijk verbinding met elkaar te houden. “We moeten fysiek afstand houden, maar dat betekent niet dat we emotioneel afstand moeten houden. Juist als je mensen niet ziet, wil je weten hoe het met ze is en wil je eigenlijk ook dat mensen aan jou vragen hoe het met je gaat. Het feit dat anderen aandacht voor je hebben, betekent dat je gezien wordt.”

“We zitten in een moeilijke periode en het hebben van sociaal contact is dus juist nu belangrijk. In een crisistijd heb je meer dan normaal behoefte aan mensen die heel dicht bij je staan. Sociaal contact is een basale behoefte van de mens,” aldus Machielse.

Lieuwkje heeft het gevoel dat iedereen om haar heen last heeft van ‘fear of missing out’. “Ondanks dat er niet veel te beleven valt, merk ik dat je continue met anderen in contact bent: wat ben jij nu aan het doen? Kan ik nog een tip krijgen over wat te doen?”

Volgens Lieuwkje krijgen mensen door het digitale contact de bevestiging dat iedereen zich af en toe eenzaam voelt. “Oh, jij zit eigenlijk ook in hetzelfde schuitje. Dan hoef ik mij minder naar of alleen te voelen.”

Studentenhuizen in tijden van corona

“We organiseren hier nu vaak een borrel of een feestje”, zegt Rosabella Groothuizen, wanneer ze een kleine tour geeft door haar tuin. Ze woont in een gemengd studentenhuis in Utrecht. Zes meisjes, acht jongens. 

Nadat het kabinet met het verbod op evenementen en samenkomsten kwam, heeft het huis gezamenlijk snel een beleid met elkaar afgestemd: bezoekers mogen alleen nog maar in de tuin komen en liever zo weinig mogelijk naar ouders gaan. Ondanks de situatie probeert het huis er een leuke tijd van te maken. “Afgelopen weekend was ik jarig en toen hebben ze voor mij een feestje georganiseerd. Lekkere hapjes, harde muziek, verkleedkleren en discolampjes mochten daarbij niet ontbreken.” De sfeer in het huis is erg goed, maar toch mist de 25-jarige bepaalde dingen: “Er valt nu heel veel weg: het hockeyteam, de studentenvereniging, bestuurscommissie; noem maar op.”

Iedereen had het voor de coronacrisis heel druk met zijn eigen leven

Bij het omschrijven van de term eenzaamheid vertelt hoogleraar Machielse dat het een ingewikkeld en breed begrip is. “Het gaat vooral over een gemis aan een verbinding.  Als je eenzaam bent kun je veel missen. Het kan zijn dat je mensen mist met wie je bepaalde sociale activiteiten deelt. Zoals vrienden in de kroeg, in een sportclub of de kerk waarmee je gemeenschappelijke interesses deelt.”

Maar eenzaam? Zo voelt Rosabella zich totaal niet. “We gaan intensief met elkaar om en daardoor hebben we door de hele situatie ook een betere band met elkaar gekregen. Iedereen had het voor de coronacrisis heel druk met zijn eigen leven en had vaste dagen waarbij hij of zij niet thuis was. Omdat dit ook allemaal is weggevallen, trek je veel meer naar elkaar toe. Hierdoor ben je nooit alleen.”

Steun ons!
Onze studenten dragen vrijwillig bij aan Red Pers. Vond je
dit een goede productie? Sponsor dan onze koffie (€ 2,50), redactievergadering (€ 10,-) of grotere
investering. Dankjewel!


Anna Livia de Kort