Leven na de lening

Zo’n 73 procent van de studenten heeft een studieschuld opgebouwd. Zij ontvangen maandelijks gemiddeld zo’n 490 euro van suikeroom DUO. De gemiddelde studieschuld per student is daarmee momenteel zo’n 26.000 euro. Maar wat zijn nou de consequenties van zo’n lening voor je toekomst?

Aflossen: hoe zat het ook alweer?

Je bent klaar met je studie en je hebt net je eerste baan bemachtigd. Moet dit zuurverdiende geld rechtstreeks naar DUO? Gelukkig niet. Pas twee jaar na het afronden van je studie hoef je te beginnen met het aflossen van je studielening. Ter vergelijking: in het oude leenstelsel moest je je schuld in 15 jaar aflossen. Onder het nieuwe stelsel mag je hier 35 jaar over doen. Daarnaast betaal je rente over de lening. Het rentepercentage wordt iedere vijf jaar opnieuw vastgesteld en na afloop van deze rentevaste periode krijg je een nieuw rentepercentage. Momenteel is deze rente historisch laag, namelijk 0 procent. Dit maakt het gunstig om te lenen en sommige studenten kiezen er dan ook voor om dit geld te investeren.

Schuld verzwijgen

Schulden en betalingsachterstanden op leningen worden vastgelegd in het Centraal Krediet Informatiesysteem bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Maar bepaalde zaken, waaronder leningen bij DUO, staan niet geregistreerd. Het idee vanuit de overheid hierachter is dat een studielening minder belastend voor de burger is dan een consumptief krediet. Als je naar de bank gaat om een hypotheek af te sluiten ben je verplicht je schulden te vermelden, maar er is voor de geldverstrekker geen manier om dit te controleren. Thomas van Splunteren, hypotheekadviseur bij De Hypotheker aan de Zuidas, vertelt: “Hypotheekadviseurs hebben een zorgplicht om naar een studieschuld te vragen, want je moet alles van een klant weten. Maar we moeten uitgaan van de goedheid en het verantwoordelijkheidsgevoel van mensen. Als je in vertrouwen met elkaar praat, ga ik ervan uit dat je eerlijk bent.”

Eerlijkheid duurt het langst

In de praktijk kan je dus je studieschuld verzwijgen, al is het niet verstandig om aan deze verleiding toe te geven. Als je je hypotheeklasten niet meer kan betalen en je wordt betrapt op het verzwijgen van een studieschuld, dan vervalt je recht op Nationale Hypotheek Garantie. Deze komt juist van toepassing als je onverhoopt je huis moet verkopen door scheiding of arbeidsongeschiktheid, want een eventuele restschuld wordt dan kwijtgescholden. Bovendien is een openstaande studieschuld niet volledig ontraceerbaar voor crediteuren. Geldverstrekkers vragen soms dagafschriften op en daar kan een aflossing van DUO op staan. Je maximale hypotheek kan dan alsnog dalen, maar een hypotheek kan ook geweigerd worden.

“We moeten uitgaan van de goedheid en het verantwoordelijkheidsgevoel van mensen. Als je in vertrouwen met elkaar praat, ga ik ervan uit dat je eerlijk bent.”

Wel of geen BKR registratie?

Je schuld wordt dus niet geregistreerd, maar het is wel van belang om deze te melden. Hoe zit dat nou? Van Splunteren vertelt: “Ik vind dat een studieschuld niet moet worden meegenomen bij het aanvragen van een hypotheek. Sinds de crisis zijn banken erg voorzichtig. Geldverstrekkers houden vaak geen rekening met het feit dat iemand met een studieschuld over het algemeen snel in inkomen zal stijgen.” Hij benadrukt dat studenten worden gestraft voor het feit dat ze hebben geïnvesteerd in een studie, en daarmee hun toekomst. “Ik denk dat de wetgever er te eenzijdig naar kijkt.”

Van Splunteren licht toe: “Bijvoorbeeld, je hebt een studieschuld en betaalt 1500 euro per maand aan huur. Vervolgens koop je een huis en ga je 1200 euro per maand betalen. In feite dalen je maandlasten dan. In het geval van een studieschuld verlagen geldverstrekkers vaak bij voorbaat de maximale hypotheek en kijken niet of de lening draagbaar is. Als we kijken hoeveel men kan betalen per maand, dan kunnen we op een betere manier omgaan met lenen. Zoals de credibility die Amerikanen gebruiken.”

“Als we kijken hoeveel men kan betalen per maand, dan kunnen we op een betere manier omgaan met lenen.”

Cijfers

Het nieuwe leenstelsel laat kent echter wel degelijk voordelen bij het afsluiten van een hypotheek. Zo is de wegingsfactor bijvoorbeeld lager. De wegingsfactor is het percentage van de oorspronkelijke schuld dat wordt afgetrokken van de maximale woonlasten per jaar. Onder het oude leenstelsel was die wegingsfactor 0,75%, maar sinds 1 juli 2015 is dit 0,45%.

Voorbeeld rekensom

Oude leenstelsel
(voor 1 juli 2015)
Nieuwe leenstelsel
(na 1 juli 2015)
Studieschuld 15.000 euro 15.000 euro
Wegingsfactor 0,75% 0,45%
DUO aflossing per maand 112,50 euro 67,50 euro
Maximale hypotheek per maand zonder studieschuld op basis van bruto inkomen 800 euro 800 euro
Maximale hypotheek per maand met studieschuld 687,50 euro 732,50 euro

Let op de kleine lettertjes: hypotheekverstrekkers kijken naar de oorspronkelijke schuld bij DUO, en niet naar de restschuld. Van Splunteren laat weten: “Er valt over te praten. Als je de helft van je schuld al hebt afbetaald en momenteel een laag bedrag per maand aflost, dan kan je in overleg met de geldverstrekker met het lagere bedrag per maand rekenen in plaats van het formele bedrag.” Het realiseren van de droom van een eigen huis lijkt dus nog binnen handbereik voor deze generatie studenten.


Dit is het derde artikel in onze serie over studentenschulden. Het eerste artikel ging over de geschiedenis van de studiefinanciering en het tweede artikel ging over studenten die op een creatieve manier gebruik maken van hun lening.