Wat te doen tegen uitbuiting op je stageplek?

Stages zijn een onmisbare voorbereiding op je toekomstige loopbaan. Een kijkje nemen in de keuken van misschien wel een toekomstige werkgever en je vastbijten in leuke opdrachten klinkt als een goed vooruitzicht. Maar wat als je opeens eindverantwoordelijk bent? Hoe kun je jezelf behoeden voor uitbuiting op je stageplek?

Een stageplek die misbruik van je maakt is niet altijd even makkelijk te herkennen, zeker omdat je misschien niet op de hoogte bent van je rechten. Dit overkwam ook Anna* (22) uit Amsterdam. Zij ging stage lopen bij een bedrijf waarvan zij hoopte dat haar stage een ingang zou zijn tot de onderzoekswereld.

“Vrijwel meteen toen ik begon kreeg ik moeilijke taken toegewezen waarvoor ik eindverantwoordelijk was. Ik moest testen gaan afnemen, belangrijke data invoeren en anderen controleren op fouten. Ik liep bij twee onderzoeken waarvan ik er slechts bij eentje werd begeleid. Bij de ander moest ik het zelf uitzoeken.”

“De werkdruk werd op een gegeven moment zo hoog dat ik bijna een burn-out kreeg”

“Daarnaast was werkdruk gigantisch,” vervolgt Anna. “Ik liep rond de 28 uur per week ‘stage’. Ik zou dan rond half vijf klaar zijn, maar in de praktijk moest ik dan nog minstens tot zes uur doorwerken en daarna nog thuis de problemen van anderen oplossen. Ik kreeg een stagevergoeding van 200 euro per maand. Dat is omgerekend zo’n 1.70 per uur en dan reken ik de overuren nog niet eens mee. De gemiddelde vakkenvuller van mijn leeftijd verdiende bijna tien keer zoveel.”

“De werkdruk werd op een gegeven moment zo hoog in combinatie met mijn studie dat ik bijna een burn-out kreeg. Ik ben toen naar mijn stagebegeleider gestapt, omdat het op deze manier niet meer ging. Ik heb toen besloten om mijn stage af te bouwen en ben uiteindelijk gestopt.”

“Achteraf kwam ik er pas achter hoe het bedrijf waar ik stage liep misbruik van me heeft gemaakt. Ik was een vitaal onderdeel geworden van het onderzoeksteam terwijl het eigenlijk een leerproces had moeten zijn. Met mijn opleiding is het al heel moeilijk is om een stage te bemachtigen en ik wilde daarom niet te moeilijk doen. Stagebedrijven weten dit en denken daarom dat ze geen rekening hoeven te houden met werkomstandigheden, want de studenten komen toch wel.”

Hulp tegen misbruik

FNV-jong-voorlichtster Mariëtte van Dijk is bekend met dit soort situaties. “Stages zijn op de eerste plaats een leerplek en absoluut geen werkplek. Het is de bedoeling dat je een extra bent en dat het bedrijf ook zonder jou gewoon kan draaien. Ze kunnen dus niet van jou eisen dat jij verantwoordelijk bent als er bijvoorbeeld dingen anders lopen dan gepland. Het is nou eenmaal een leerproces en dan kunnen er wel eens dingen misgaan.”

In bijna alle gevallen onderteken je een stage-overeenkomst. Het is belangrijk dat je deze goed doorleest zodat je weet wat je rechten zijn. “Het is bijvoorbeeld gebruikelijk dat je bepaalde leerdoelstellingen meekrijgt waar je op je stage ruimte voor moet krijgen om die uit te voeren. Wanneer dit niet zo is, kun je dat aangeven bij je stagebegeleider,” benadrukt van Dijk. Ook al is een stage geen werkplek, dan gelden er wel degelijk wetten zoals de Arbeidsomstandighedenwet en Arbeidstijdenwet. Je stage is verplicht om je een veilige werkomgeving te bieden waarin je niet meer dan de toegestane uren volgens de arbeidswet werkt.

Het belangrijkste is dat wanneer je als stagiaire het gevoel hebt dat er iets niet helemaal in de haak is, je dit zelf aangeeft bij je begeleider of het FNV-Meldpunt. Anders is het erg moeilijk om iets aan de situatie te veranderen, stagebegeleiders hebben er namelijk niet altijd even goed zicht op wat er op dagelijkse basis tijdens je stage gebeurt. “Het beste is eigenlijk om samen met je school en/of stage naar een oplossing te zoeken als je vindt dat je wordt uitgebuit. Wanneer dit niet lukt, is het misschien toch tijd om een andere stageplek te zoeken” besluit van Dijk.

 

*Anna is een gefingeerde naam. Haar echte naam is bekend bij de redactie.