De Amerikaanse wapenwet onder de loep

Bron: Lasse Rogie / New York Memorial

Vorige maand vond in Las Vegas de grootste dodelijke schietpartij van de Verenigde Staten plaats. Ook zijn er deze week in een kerk in Texas 26 doden gevallen. Wat hebben deze incidenten gemeen? Ik leg de Amerikaanse wapencultuur onder de loep.

Uit nieuwsgierigheid liep ik vorige maand de wapenwinkel tegenover mijn universiteit binnen. Overal hingen geweren, pistolen en revolvers. De schappen lagen vol met kogels. Ik kon het niet laten om vol verbazing te zeggen: “Deze wapens lijken zo nep!” Ik mocht geen pistool vasthouden, omdat ik geen vergunning heb.

Als je een wapen wilt kopen in New York, moet je een vergunning hebben en een vrij strenge screening doorstaan. Hiervoor wordt het National Instant Criminal Background Check System (NICS) van de FBI geraadpleegd. Als iemand geen strafblad heeft, kan hij zoveel wapens kopen als hij wil. Maar in sommige staten, zoals Nevada, zijn een vergunning en background check niet verplicht.

De mannen achter de toonbank van de wapenwinkel vragen waar ik vandaan kom. Amsterdam. De standaard weed and prostitutes opmerking wordt tot mijn verrassing achterwege gelaten. Wel vragen de medewerkers naar onze wapenwetten. Ik vertel dat mijn stiefmoeder teamchef is bij Dienst Regionale Informatie Organisatie van de politie. Ze draagt een wapen onder diensttijd, maar legt deze achter slot en grendel na werk. Beide mannen trekken verbaasd hun wenkbrauwen op.

Schietincidenten

Na een tijdje komt het Vegas-incident ter sprake. De medewerkers vinden dat een strenger wapenbeleid zulke aanslagen niet tegengaat. Ze lichten toe: “Als criminelen aan wapens willen komen, komen ze daar toch wel aan. Zo niet legaal, dan illegaal – want criminelen breken nou eenmaal de wet. En als het geen wapens zijn, dan wel andere manieren.”

Dat blijkt. Niet alleen in Europa vonden er meerdere auto-aanvallen plaats, want vorige week vielen er acht doden in New York City. De verdachte besloot een vrachtwagenaanval uit te voeren “om burgers maximale schade aan te richten.” Bovendien zijn dit soort aanvallen moeilijk te voorkomen, omdat het voor de autoriteiten bijna onmogelijk is om te achterhalen of een persoon met een voertuig een menigte in zal rijden.

Is de rest van de Verenigde Staten het eens met de medewerkers? 60 procent van de bevolking vindt dat wapenwetten moeten worden aangescherpt, terwijl maar 29 procent van de bevolking van mening is dat er een wet moet komen die het bezit van pistolen voor burgers verbiedt. Dit lijkt elkaar tegen te spreken.

Een 22jarige Trumpsupporter legt uit: “Het verbieden van wapens gaat niet veel veranderen, want dat zou de onderwereld meer macht geven met de zwarte wapenhandel. Bovendien is het economisch gezien problematisch. Als de regering de wapens van burgers inneemt, moeten ze hier allemaal een financiële compensatie voor krijgen. Dat is niet realistisch. Ook zouden Amerikanen het niet accepteren, omdat de overheid hiermee een grondwet schendt.” Inderdaad, zo’n 42 procent van de Amerikaanse bevolking heeft een wapen in huis en eerdere terugkoopprogramma’s voor wapens waren niet succesvol.

Soldaat aan het woord

Een student die op zijn 15e naar Amerika is geëmigreerd en in het leger zit, deelt ook zijn ervaring: “Eerst vond ik de wapenwetten hier bizar. Maar toen realiseerde ik me dat het recht om wapens te hebben deel uitmaakt van de Amerikaanse cultuur. Bovendien is het nodig om jezelf te beschermen tegen criminaliteit.” De cijfers lijken hem tegen te spreken. Van de 52.000 vuurwapenincidenten in 2017 zijn er maar 3800 gevallen waar wapens zijn gebruikt voor zelfverdediging of bij inbraak.

Er vallen 34.000 doden per jaar met gebruik van vuurwapens in de Verenigde Staten. Hoewel tweederde hiervan zelfmoord is, heeft Amerika toch elf keer vaker mass shootings dan andere ontwikkelde landen. Volgens de database van Mother Jones zijn de meeste wapens die gebruikt worden in deze schietpartijen legaal verkregen. De wapens die in Texas en Las Vegas zijn gebruikt vallen ook in deze categorie.

Ik vind dat er een mentale capaciteitentest zou moeten komen

“Ik vind dat er een mentale capaciteitentest zou moeten komen,” vertelt de soldaat. “In het leger krijgen wij een psychische training en worden ongevoelig gemaakt voor geweld. Maar dit gebeurt nu ook dagelijks in de normale wereld bij burgers, bijvoorbeeld door de gewelddadige videogames.”

Zelf begreep ik de Amerikaanse obsessie met wapens niet zo goed. Nog steeds niet, eigenlijk. Maar ik zie nu wel in dat een oplossing voor wapengeweld misschien niet zo simpel is als wij denken. Angst voor rebellerende burgers, een falend terugkoopprogramma en de gevestigde grondwet weerhouden de Verenigde Staten van verandering en verbetering.

De oplossing is niet zo simpel