Waarom Neymar 200 keer zo duur is als Johan Cruijff

“De voetbalwereld is gek geworden”, stelde voetbalverslaggever Willem Vissers al in 2013. De record-transfer van deze zomer, 220 miljoen euro voor een 25-jarige Braziliaanse aanvaller, zal velen niet ontgaan zijn. Sportjournalist in spé Nicolás Quarles van Ufford laat zien hoe de sport bij deze astronomische bedragen is aanbeland.

In 1973 verpulverde een 26-jarige Johan Cruijff het record van de duurste voetballer aller tijden. Hij verkaste voor omgerekend zo’n 1 miljoen euro van Ajax naar Barcelona. Spoel door naar 2017. De 25-jarige Braziliaan Neymar da Silva Santos Júnior verruilt Barcelona voor Paris Saint-Germain (PSG) voor ongeveer 220 miljoen euro. Waar komt deze enorme inflatie vandaan? (Spoiler-alert; uitzendrechten en sjeiks)

Engelse hyperinflatie

In 1992 ging het live voetbal van de publieke omroep af en werden er voor het eerst uitzendrechten van de Engelse Premier League verkocht. Voor in totaal 38 miljoen pond per seizoen kregen kanalen het recht om wedstrijden live uit te zenden. Dit getal is over de jaren exponentieel gegroeid. In 2016 kochten sportkanalen Sky Sports en BT Sports de rechten voor, hou je vast, 1.7 miljárd pond per seizoen. Een groei van zo’n 16% per jaar over een span van 25 jaar. Om dit te vertalen; stel, een brood kostte in 1992 1 euro, dan zou het in 2017 45 euro kosten als het dezelfde groei had meegemaakt. Niet slecht toch?

Dit geld wordt verdeeld onder de clubs die dat seizoen in de Premier League spelen, en de eindstand is dat meer dan 60% van de omzet van de clubs bestaat uit deze inkomsten. Door de extreem competitieve aard van de clubs worden deze inkomsten dan ook gebruikt om werkelijk met geld te smijten.

Nu is het zo dat de Engelse teams bijna net zo veel geld binnenkrijgen aan uitzendrechten als elke andere Europese competitie bij elkaar, laat staan competities buiten Europa. Elke Engelse club kan en wil tientallen miljoenen betalen voor een speler die ze willen, met als gevolg dat ook buitenlandse clubs hun prijzen hierop aanpassen. Hiermee heeft de Engelse Premier League de hele voetbalwereld meegesleurd in een enorme inflatie, en bovendien worden spelers steeds moeilijker te betalen voor clubs die niet bij de Premier League horen. Eindstand; the rich get richer.

Power move

Zo is de algemene inflatie in de voetbalwereld ontstaan, maar de 220 miljoen euro die voor Neymar is neergelegd is uniek. Paris Saint-Germain is in 2011, net als veel andere clubs de laatste jaren, door een sjeik uit Qatar (of in andere woorden: de Qatarese overheid) gekocht als speeltje. Nu zijn ze de rijkste club ter wereld, en kunnen in theorie iedereen kopen die ze willen.

Neymar is op het moment de meest waardevolle, nog relatief jonge speler, dus zijn aankoop lag voor de hand. Probleem was wel dat FC Barcelona nooit van plan was om Neymar te verkopen. Wat doe je dan, als geld een bijzaak is? Inderdaad, de afkoopclausule in Neymar z’n contract van 220 miljoen euro betalen, en aan Barcelona (en de rest van de wereld) laten zien wie de baas is.

Wat doe je dan, als geld een bijzaak is?

Neymars unieke transfer gaat PSG dus niet om de verbetering van de ploeg; ze hadden zelfs al te veel aanvallers. PSG voorzitter Nasser Al-Khelaïfi wilde gewoon laten zien dat hij kan krijgen wie hij wil, hoeveel het ook kost, en bij welke club hij ook speelt. De traditionele grootmachten (Real Madrid en Barcelona) zijn hiermee niet langer de baas. Dat PSG Neymar eigenlijk helemaal niet nodig had laat Al-Khalaïfi helemaal koud. Dit was een pure power move.

Lege clubkas

Combineer de krachten van de rijke clubeigenaren en het tv-geld, en je hebt een markt waar men niet meer opkijkt wanneer er 60, 80 of 100 miljoen euro wordt neergelegd voor een speler. Maar hoe lang kan deze gekte nog doorgaan?

Volgens adviesbureau Vysyble zal dat de hyperinflatie in de nabije toekomst afremmen. Sinds sportkanaal Sky Sports, de suikeroom van de Engelse Premier League, 1.7 miljard per seizoen heeft betaald in 2016, hebben ze namelijk steeds grotere verliezen geleden. De deal blijkt zo duur te zijn, dat de omzet die gemaakt wordt niet meer genoeg is om nog winst te draaien. Daar komt nog bij dat de kijkcijfers afgelopen seizoen zijn gedaald met zo’n 14%. Het lijkt dus vrijwel onmogelijk dat Sky Sports een gelijk (of hoger) bod heeft klaarliggen voor de uitzendrechten van seizoenen na 2019.

De verwachting is dat door de dalende inkomsten, zullen de clubkassen van de Premier League-clubs leger raken: de uitgaven en salarissen zullen dalen in Engeland, en daarmee de rest van Europa. Maar tot die tijd blijft de vraag; wie wordt de eerste speler van een kwart miljard? Kylian Mbappé? Marco Asensio? Lionel Messi, die een afkoopclausule van 300 miljoen heeft? Johan Cruijff voor een miljoen lijkt achteraf gezien in ieder geval best een koopje.